Europa Nu

Duitsland

Duitsland

Duitsland is al eeuwenlang een economische, militaire en politieke grootmacht in Europa. Na de Tweede Wereldoorlog was het land verdeeld. Daaraan kwam pas in 1989 een eind, toen de Berlijnse Muur werd gesloopt. In 1990 zijn Oost-Duitsland (de DDR) en West-Duitsland (de BRD) formeel herenigd.

De verschillende Duitse regio's waren tot de zestiende eeuw verenigd in een keizerrijk, maar het land viel daarna uiteen in verschillende onafhankelijke vorstendommen. Er bleef echter een gemeenschappelijke cultuur, mede door de verspreiding van de bijbelvertaling van Maarten Luther, die ervoor zorgde dat de Duitse taal een ijkpunt kreeg.

De Pruisische kanselier Otto von Bismarck geldt als de architect van de Duitse eenheidsstaat, die in 1870 werd gerealiseerd. Duitsland begon de twintigste eeuw slecht; het verloor de Eerste Wereldoorlog in 1918, zag Hitler aan de macht komen, waarna het land de volgende wereldoorlog opnieuw verloor.

Duitsland heeft een blijvende stempel gezet op de Europese cultuur met componisten als Johann Sebastian Bach en Ludwig van Beethoven; schrijvers als Johann Wolfgang von Goethe en Thomas Mann; en filosofen als Immanuel Kant, Georg Hegel en Friedrich Nietzsche.

Duitsland is tevens een grote sportnatie. Het Duitse voetbalelftal werd drie keer wereldkampioen (in 1954, 1974 en 1990) met sterren als Rahn, Seeler, Beckenbauer en Matthäus. Boris Becker en Steffi Graf domineerden jarenlang de tennissport, Michael Schumacher is de meest succesvolle coureur in de geschiedenis van de Formule 1, Jan Ullrich won de Tour de France in 1997, en schaatssters als Karin Kania, Gunda Niemann en Anni Friesinger boekten vele internationale successen. Duitsland heeft diverse grote spring- en dressuurruiters voorgebracht. Op de Spelen van 2012 won de mannenhockeyploeg goud. Ook bij onder andere discuswerpen, roeien en kanoën werd goud gehaald.

Inhoud

1.

Politieke situatie

Na de verkiezingen van september 2009 bleef Angela Merkel bondskanselier, een functie die zij al sinds 2005 bekleedt. CDU/CSU en FDP vormden na de Bondsdagverkiezingen een kabinet, nadat de grote coalitie van CDU/CSU en SPD haar meerderheid had verloren.

De regeringen van de Bondsrepubliek werden in de naoorlogse periode lange tijd gevormd door CDU/CSU en FDP, eerst onder leiding van Konrad Adenauer en daarna van Ludwig Erhard (beiden CDU). In de jaren zeventig regeerde een coalitie van SPD en FDP met Willy Brandt en Helmut Schmidt (beiden SPD) als kanselier.

Daarna brak het tijdperk van de regeringen onder leiding van de CDU'er Helmut Kohl (1982-1998) aan, waarbij CDU/CSU en FDP opnieuw samenwerkten. Eind 20e eeuw kwam er een coalitie van SPD en Groenen. Twee keer, in 1966-1969 en 2005-2009 was er een 'grote coalitie  van CDU/CSU en SPD.

2.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

De Bondsrepubliek Duitsland is een parlementaire constitutionele democratie met een president als staatshoofd. De bondspresident heeft voornamelijk ceremoniële taken. Duitsland is een bondstaat (federatie), waarin de deelstaten een grote mate van zelfstandigheid hebben.

De feitelijke regeermacht komt toe aan de federale regering, die wordt geleid door de bondskanselier. Het federale parlement bestaat uit twee Kamers. De rechtstreeks gekozen Bondsdag en de Bondsraad, waarin vertegenwoordigers van de deelstaten zitten. De vorming van een regering is afhankelijk van een vertrouwensvotum in de Bondsdag. Bij conflicten over wetsvoorstellen tussen Bondsdag en Bondsraad moet een bemiddelingscommissie een compromis zien te vinden.

Er is een Constitutioneel Hof dat wetten kan toetsen aan de Grondwet.

partijen

De Duitse politiek werd tot het laatste kwart van de 20e eeuw gedomineerd door drie partijen: de christendemocratische CDU (met haar Beierse zusterpartij de CSU), de sociaaldemocratische SPD en de liberale FDP. In de jaren tachtig kwam als vierde partij 'Die Grünen' op. Na de hereniging van Duitsland en de DDR in 1991 kreeg ook de PDS/Die Linke  een sterke fractie in de Bondsdag, het Duitse parlement.

kiesstelsel

De Bondsdag wordt gekozen via een tweestemmenstelsel, waarbij een stem op een landelijke kandidaat en een regionale kandidaat wordt uitgebracht. De zetelverdeling wordt bepaald op basis van de landelijke stemmen, een partij kan extra zetels halen via de regionale lijsten. Het totale aantal zetels van de Bondsdag staat daardoor niet vast. Er is een kiesdrempel van vijf procent.

De Bondsraad bestaat uit vertegenwoordigers van de deelstaten, waarbij het aantal stemmen samenhangt met het inwonertal. de grootste deelstaten, Beieren en Baden-Württemberg, hebben bijvoorbeeld zes stemmen en de kleinste, zoals Saarland en Bremen, drie.

3.

Huidige kabinet

Het kabinet-Merkel II is op 26 oktober 2009 aangetreden. Vicekanselier en minister van Buitenlandse Zaken is FDP-leider Guido Westerwelle. De CDU heeft acht ministers, CSU drie en de FDP vijf. Het kabinet beschikt over 332 van de 622 zetels in de Bondsdag.

Het kabinet is als volgt samengesteld:

Bondskanselier

CDU

Buitenlandse Zaken

Guido Westerwelle

FDP

vicekanselier

Guido Westerwelle, tot 12 mei 2011

2011: Philipp Rösler

FDP

Binnenlandse Zaken

Thomas de Maizière, tot 3 maart 2011

2011: Hans-Peter Friedrich

CDU

CSU

Financiën

Wolfgang Schäuble

CDU

Defensie

Karl-Theodor freiherr zu Guttenberg, tot 1 maart 2011

2011: Thomas de Maizière

CSU

CDU

Economische Zaken en technologie

Rainer Brüdele, tot 12 mei 2011

2011: Philipp Rösler

FDP

Justitie

Sabine Leutheusser-Schnarrenberger

FDP

Gezinszaken

Ursula von der Leyden, tot 27 november 2009

2009: Kristina Schröder (Köhler)

CDU

Milieu

Norbert Röttgen, tot 17 mei 2012

2012: Peter Altmaier

CDU

Landbouw

Ilse Aigner

CSU

Verkeer

Peter Ramsauer

CSU

Onderwijs en Wetenschappen

Annette Schavan, tot 9 februari 2013

2013: Johanna Wanka

CDU

Werkgelegenheid

Franz Josef Jung, tot 27 november 2009

2009: Ursula von der Leyen

CDU

Gezondheid

Philip Rösler, tot 12 mei 2011

2011: Daniel Bahr

FDP

Ontwikkelingssamenwerking

Dirk Niebel

FDP

Kanselarij

Ronald Pofalla

CDU

4.

Zetelverdeling Bondsdag

jaar

CDU

CSU

SPD

FDP

Groenen

Linke/

PDS

tot.

verkiezings-

datum

1961

192

50

190

67

   

499

17 september

1965

196

49

202

49

   

496

19 september

1969

193

49

224

30

   

496

28 september

1972

177

48

230

41

   

496

19 november

1976

190

53

214

39

   

496

3 oktober

1980

174

52

218

53

   

497

5 oktober

1983

191

53

193

34

27

 

498

6 maart

1987

174

49

186

46

42

 

497

25 januari

1990

268

51

239

79

8

17

662

2 december

1994

244

50

252

47

49

30

672

16 oktober

1998

198

47

295

43

47

36

669

27 september

2002

190

58

251

47

55

2

603

22 september

2005

180

46

222

61

51

54

614

18 september

2009

194

45

146

93

68

76

622

27 september

5.

Kabinetten vanaf 1961

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke minister(s)

Adenauer IV

14 november 1961-13 december 1962

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Schröder (CDU)

Def: Strauss

EZ: Erhard

Adenauer V

13 december 1962-16 oktober 1963

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Schröder (CDU)

Def: Strauss, 1963 Van Hassel

EZ: Erhard

Erhard I

16 oktober 1963-26 oktober 1965

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Schröder (CDU)

Erhard II

26 oktober 1965-1 december 1966

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Schröder (CDU)

Kiesinger

1 december 1966-21 oktober 1969

'grote coalitie'

CDU/CSU-SPD

BuZa: Brandt

Fin: Strauss

EZ: Schiller

Brandt I

21 oktober 1969-14 december 1972

centrumlinks

SPD-FDP

BuZa: Scheel

Fin: Möller, 1971 Schiller

EZ: Schiller

Brandt II

14 december 1972-16 mei 1974

centrumlinks

SPD-FDP

BuZa: Scheel

Fin: Schmidt

EZ: Fridrichs

Schmidt I

16 mei 1974-15 oktober 1976

centrumlinks

SPD-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Apel

EZ: Fridrichs

Schmidt II

15 oktober 1976-6 november 1980

centrumlinks

SPD-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Apel, 1978 Matthöfer

EZ: Fridrichs, 1976: Graf Lamsdorff

Schmidt III

6 november 1980-1 oktober 1982

centrumlinks

SPD-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Matthöfer, 1982 Lahnstein

EZ: Graf Lamsdorff

Kohl I

1 oktober 1982-30 maart 1983

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Stoltenberg

EZ: Graf Lamsdorff

Kohl II

30 maart 1983-11 maart 1987

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Stoltenberg

EZ: Graf Lamsdorff, 1984

Bangemann

Kohl III

11 maart 1987-18 januari 1991

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Stoltenberg, 1989 Waigel

EZ: Bangemann, 1988

Haussmann

Kohl IV

18 januari 1991-17 november 1994

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Genscher, 1992 Kinkel

Fin: Waigel

EZ: Möllemann, 1993: Rexrodt

Kohl V

17 november 1994-27 oktober 1998

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Kinkel

Fin: Waigel

EZ: Rexrodt

Schröder I

27 oktober 1998-22 oktober 2002

links

SPD-Groenen

BuZa: Fischer

Fin: Lafontaine, 1999: Eichel

Schröder II

22 oktober 2002-22 november 2005

links

SPD-Groenen

BuZa: Fischer

Fin: Eichel

Merkel I

22 november 2005-26 oktober 2009

'grote coalitie'

CDU/CSU-SPD

BuZa: Steinmeier

Fin: Steinbrück

Merkel II

26 oktober 2009-

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Westerwelle

Fin: Schäuble

6.

Kerngegevens

hoofdstad

Berlijn

staatshoofd

President Joachim Gauck (vanaf 23 maart 2012)

regeringsleider

Kanselier Angela Merkel (sinds 22 november 2005)

7.

Bevolking

aantal inwoners

81.147.265

16,1% van de EU

% van de bevolking jonger dan 15

13.1% (mannen: 5.435.658/vrouwen: 5.155.065)

 

% van de bevolking van 15 t/m 24

10.8% (mannen: 4.457.412/vrouwen: 4.267.366)

 

% van de bevolking van 25 t/m 54

42% (mannen: 17.268.604/vrouwen: 16.786.146)

 

% van de bevolking van 55 t/m 64

13.3% (mannen: 5.354.690/vrouwen: 5.469.884)

 

% van de bevolking ouder dan 65

20.9% (mannen: 7.360.711/vrouwen: 9.591.729)

 

gemiddelde levensverwachting

80.32 jaar

 

geletterdheid

99%

 

8.

Economie

bruto binnenlands product (bbp)

$3,123 biljoen

19,5% van de EU

bijdrage van landbouw aan bbp

0.8%

 

bijdrage van industrie aan bbp

28.1%

 

bijdrage van dienstensector aan bbp

71.1%

 

werkloosheid

6.5%

 

9.

Geografie

oppervlakte

357.022 km²

8,1% van de EU

laagste punt

Neuendorf bei Wilster -3.54 m

 

hoogste punt

Zugspitze 2963 m

 

10.

Positie in Europa

aantal zetels in het
Europees Parlement

99 van de 754 zetels

stemgewicht in de
Raad van Ministers

29 van de 345 stemmen

gastland Europese
organen

Financieel Orgaan van de Europese Unie:
Europese Centrale Bank (ECB)

prominenten in
Europa

Europese Commissie:

Günther Oettinger (belast met energie)

voorzitter Europees Parlement:

Martin Schulz

voorzitter Comité van de Regio's:

Peter Straub
 
Bovenstaande gegevens zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het CIA World Factbook.

11.

Volkslied

Titel: Das Lied der Deutschen

12.

Staatkundige ontwikkelingen

17.05.2013
Former first mayor of Hamburg (1971-74) Peter Schulz dies.
 
19.02.2013
Stephan Weil is elected minister-president of Niedersachsen (69-68).
 
20.01.2013
In state elections in Niedersachsen, the Christian Democratic Union wins 36% of the vote (54 of 137 seats), the Social Democratic Party 32.6% (49), the Greens 13.7% (20), the Free Democratic Party 9.9% (14), the Left 3.1% (0), and the Pirate Party 2.1% (0). Turnout is 59.4%.
 
16.01.2013
Malu Dreyer is elected minister-president of Rheinland-Pfalz (60-40).
 
29.11.2012
Former governing mayor of West Berlin (1967-77) Klaus Schütz dies.
 
 
Bron: www.rulers.org