Europa Nu

Parlement waarschuwt voor aantasting burgerrechten

ME busje

Bron: EUobserver

Het Europees Parlement maakt zich grote zorgen over de bescherming van persoonsgegevens van Europese burgers en hun recht op vrijheid van meningsuiting. De zorg werd ingegeven door de plannen van de Europese regeringsleiders en staatshoofden om het terrorisme en grensoverschrijdende zware misdaad effectiever aan te pakken. Ook afspraken die met de Verenigde Staten worden gemaakt over het uitwisselen van passagiersgegevens van vliegtuigen of het doorgeven van bankgegevens baren het Europees Parlement zorg.

Kaderbesluiten

De plannen van de Raad zitten verpakt in twee Kaderbesluiten. Het ene voorstel regelt de strafbaarstelling van de werving en training van personen met het oog op het plegen van terroristische aanslagen plus het publiekelijk uitlokken van dergelijke daden. Het andere voorstel stelt een beschermingscode voor op basis waarvan persoonlijke gegevens tussen lidstaten (en bepaalde derde landen) mogen worden uitgewisseld. Deze (elektronische) gegevensuitwisseling moet de onderlinge justitiële en politiële samenwerking tussen de lidstaten bevorderen bij het voorkomen of oplossen van criminele activiteiten. Beide kaderbesluiten zijn ondertussen aangenomen. In Nederland is het Kaderbesluit Terrorismebestrijding al omgezet in nationale wetgeving. Voor de uitvoering van het Kaderbesluit Bescherming van Persoonsgegevens is een wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer.

De overgrote meerderheid van het Parlement erkent de noodzaak van dergelijke maatregelen. Het gaat immers om de bescherming van de ongeveer 500 miljoen inwoners van de Unie en het behoud van de fundamentele waarden en beginselen van deze Europese samenleving.

Inhoud

  1. Kaderbesluit Terrorismebestrijding
  2. Kaderbesluit bescherming van persoonsgegevens
  3. Stemmingen Europees Parlement
  1. Argumenten in de discussie
  2. Meer informatie

bij Parlement waarschuwt voor ...

meer
verder ouder nieuws
RSS | Wat is RSS?

1.

Kaderbesluit Terrorismebestrijding

In het geval van het Kaderbesluit Terrorismebestrijding gaat het vooral om het indammen van het gebruik van het internet door lieden die via terroristische aanslagen de westerse samenleving willen ontwrichten. Internet is een goedkoop, mondiaal beschikbaar middel om mensen over te halen zich in te zetten voor deze zaak. Het web kan ook worden gebruikt om trainingen te verzorgen of om gebruiksaanwijzingen te verspreiden voor de productie van explosieven of boobytraps.

Het gebruik van internet voor dit soort activiteiten is tot nu toe lastig strafrechtelijk te vervolgen. Het kaderbesluit moet dit probleem verhelpen door een geharmoniseerde strafrechtelijke aanpak in de lidstaten. Als de regels en de straffen overal gelijk zijn, kunnen terroristen geen misbruik meer maken van mazen en verschillen in de nationale wetgevingen.

Bezwaren Europees Parlement

Maar de door de Raad voorgestelde aanpak levert volgens het Parlement een gevaar op voor de vrijheid van meningsuiting. Vooral de passages over het ,,publiekelijk uitlokken van het plegen van een terroristisch misdrijf’’ liggen gevoelig. ,,In de praktijk bestaat er soms een uiterst dunne scheidingslijn tussen de vrijheid van meningsuiting en de schending van het recht,’’ stelt de rapporteur van het Parlement Roselyne Lefrançois (PES) in haar verslag over het voorgestelde kaderbesluit. ,,Het zet de deur open voor misbruik.’’

Zij meent daarom dat de strafbaar te stellen gedragingen nauwkeuriger moeten worden ingeperkt en bovendien een reëel en geen louter hypothetisch terroristisch gevaar moeten inhouden. Zij bepleit dan ook de term ‘uitlokken’ te vervangen door ‘aanzetten’ en een nauwer verband te leggen tussen dat aanzetten en de waarschijnlijkheid dat er een terroristische actie zal worden gepleegd. Verder wil zij in het voorstel betere garanties tegen misbruik (door overheidsinstanties).

In het Verdrag van de Raad van Europa waar werving, training en uitlokking al veel eerder zijn aangepakt en dat als voorbeeld diende voor het kaderbesluit, zijn tegelijkertijd vrijwaringsclausules opgenomen. Maar die garanties zijn niet terug te vinden in het besluit van de Raad. Voor een Italiaanse Europarlementariër, Mario Borghezio (UEN), was de behandeling van het verslag van Lefrançois op 23 september 2010 in Brussel in ieder geval aanleiding om zichzelf met een doek de mond te snoeren als protest tegen het gevaar voor inperking van de vrijheid van meningsuiting. 

2.

Kaderbesluit bescherming van persoonsgegevens

Het verslag over het tweede Kaderbesluit, de uitwisseling van persoonsgegevens, riep bij het Parlement zo mogelijk nog sterkere reacties op. De discussie over het besluit tussen de leiders van de lidstaten had geresulteerd in een beschermingscode, waarvan het niveau nog lager dreigt te komen te liggen dan de meer algemeen geformuleerde, bindende richtlijnen van de Raad van Europa. De uitkomst is een voor een grote meerderheid van het Parlement treurig compromis tussen de gerespecteerde wens om dit onderwerp snel te regelen en het juk van de unanimiteit, waardoor de lidstaat die het minst hecht aan een goede verankering van de bescherming van persoonsgegevens een relatief zware stem in het kapittel krijgt.

Bezwaren Europees Parlement

Een van de grootste bezwaren van het Parlement is de ruime formulering van de waarborgen voor de privacy bij de uitwisseling van gegevens. Zo is het vermelden van gegevens over de achtergrond van iemand, zoals ras, politieke gezindte, religie, vakbondsverleden of seksuele geaardheid, volgens het besluit in principe mogelijk. Het parlement wil dit juist verbieden tenzij er zwaarwegende redenen in het spel zijn om dat toch te doen. Maar dan alleen in individuele gevallen met de mogelijkheid van een rechterlijke toetsing.

In het voorstel ontbreekt verder de verplichting tot de oprichting van een onafhankelijke instelling die eventueel misbruik van de gegevensuitwisseling aan de kaak kan stellen. En het probleem bij de bescherming van persoonsgegevens wordt bovendien nog sterk vergroot door de code uitsluitend van toepassing te verklaren voor gegevens die de grens zijn gepasseerd. Soortgelijke informatie uit het land van herkomst valt niet onder het besluit, wat een vrijwel ondoenlijke scheiding van informatiestromen vereist.

3.

Stemmingen Europees Parlement

Het Parlement stemde na een pittig debat met grote meerderheid in met de twee kritische verslagen over de Kaderbesluiten. Voor de Raad zal het lastig zijn om een zo duidelijk signaal te negeren. Als de bescherming van het persoonlijke leven van de burger onder druk komt te staan, neemt de Raad het risico diezelfde burger verder te vervreemden van de tot nu toe zo succesvolle Unie van inmiddels 27 Europese lidstaten.

Recente ontwikkelingen

In maart 2009 nam het Parlement een rapport aan over cybercriminaliteit en rechtsbescherming voor internetgebruikers. De Parlementsleden roepen in dat rapport lidstaten en de Commissie op om met wetgeving te komen die de privacy van internetgebruikers moet beschermen.

Het Europees Parlement verwierp op 11 februari 2010 een EU-akkoord dat de Amerikaanse autoriteiten ruime inzage zou geven in bankoverschrijvingen van Europese burgers en bedrijven. Volgens de Amerikanen is deze inzage in de bankgegevens nodig voor de terrorismebestrijding. Maar het Europees Parlement achtte de privacybescherming van de Europese burgers onvoldoende gewaarborgd en wilde meer duidelijkheid over wat er met de gegevens gebeurt.

In mei 2010 sprak het Europees Parlement opnieuw zijn bezorgdheid uit over het uitwisselen van zowel bank- als passagiersgegevens. Als het al nodig zou zijn, dan alleen onder strikte voorwaarden. In juni 2010 kwam de Commissie met een nieuw concept-akkoord. Het bevat volgens het Parlement echter nog steeds onvoldoende regelingen voor de privacybescherming van Europese burgers. In december 2010 zijn nieuwe besprekingen over dit onderwerp begonnen tussen de VS en de Europese Unie. In november 2011 gaven verschillende Europarlementariërs aan dat er nog steeds vraagtekens zijn over de uitwisseling van passagiersgegevens. Over een akkoord dat recentelijk tot stand is gekomenm, wordt echter geen veto van het Parlement verwacht.

Meer over

4.

Argumenten in de discussie

Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over burgerrechten op het gebied van terrorisme en grensoverschrijdende criminaliteit, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger. Europa is wikken en wegen. Door op de links te klikken krijgt u meer informatie én nuancering.

Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.

Uw reactie

Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.

5.

Meer informatie