Europa Nu

Credit Default Swaps (CDS)

Dit zijn overeenkomsten tussen partijen waarbij het kredietrisico van een derde partij tegen betaling van een premie geheel of gedeeltelijk wordt overgedragen. In de praktijk komt het neer op een verzekering op een obligatie of hypotheeklening.

Een persoon of instelling (A) die via een hypotheek of obligatie geld heeft uitgeleend ('credit'), loopt een bepaald risico dat de lenende partij (B) de obligatie of hypotheek niet meer kan terugbetalen ('default'). Dit risico wordt afgedekt door middel van een verzekering: een Credit Default Swap (CDS) of kredietverzekering. De verzekeraar (C) neemt het risico op zich, maar heft - net als bij elke verzekering - een premie over die verzekering. Wanneer de lenende partij (B) in gebreke blijft, krijgt de houder van de verzekering (A) toch zijn geld terug. De toevoeging 'swap' wijst op het feit dat het risico van een lening feitelijk wordt 'uitgeruild'.

Door deze verzekering tegen wanbetaling verdwijnt het risico van de balans van de verkopende partij, hoewel de lening zelf er nog wel op staat.

Sinds de jaren '90 wordt wereldwijd op grote schaal gehandeld in CDS. Het handelen in CDS - handelen in afgesloten verzekeringen dus - kan in potentie leiden tot negatieve effecten. Dit gebeurt wanneer de 'eigenaar' van de CDS op geen enkele wijze betrokken is bij de verzekerde lening; hij is geen partij in de leningsovereenkomst. In feite is er dan sprake van speculeren op mogelijke betalingsmoeilijkheden bij een lenende partij.

Dit werkt als volgt. Als een speculant (C) verwacht dat een lenende partij (B) in de toekomst niet zal kunnen voldoen aan zijn betalingsverplichtingen tegenover de geldlener (A), kan hij op basis daarvan een CDS ten laste van die partij (B) kopen. De speculant betaalt, zoals hierboven uitgelegd, premie voor de verzekering (de CDS). Op het moment dat de lenende partij (B) niet meer kan voldoen aan zijn betalingsverplichtingen, ontvangt de speculant (C) een uitkering op basis van zijn verzekering (CDS). Op deze manier wordt een verzekeringsproduct een beleggingsobject, waarbij de speculant baat heeft bij het niet kunnen terugbetalen van leningen. Dat levert hem immers geld op.

Een voorbeeld van de mogelijke negatieve gevolgen van de handel in CDS zoals hierboven beschreven, is de situatie rond Griekenland in de eerste helft van 2010. Doordat wereldwijd op grote schaal CDS werden verkocht waarin verzekeringen werden afgesloten op de mogelijkheid dat de Griekse regering op termijn niet meer aan haar betalingsverplichtingen zou kunnen voldoen, werd - al dan niet terecht - de schijn gewekt dat dit ook inderdaad het geval was. Het gevolg hiervan was een forse stijging van de rente op Griekse staatsleningen, waardoor de Griekse regering steeds moeilijker aan geld kon komen om aan haar betalingsverplichtingen te voldoen. Het resultaat was een vicieuze cirkel waar Griekenland niet meer op eigen kracht uit kon komen:

Andere Europese landen moesten Griekenland toen te hulp komen. Het wrange was hierbij dat de speculanten er belang bij kregen dat Griekenland failliet zou gaan; dan zou de verzekering immers aan hen uitkeren.

Met het oog op deze negatieve effecten kwam de Europese Commissie in 2011 met een voorstel om de transacties in CDS door beleggers die géén eigenaar zijn van de onderliggende obligatie, te verbieden. Op 15 november 2011 stemde het Europees Parlement in met dat voorstel. Het verbod wordt in november 2012 van kracht.